Ongewenst gedrag door klanten en patiënten komt vaker voor dan ongewenste omgangsvormen door collega’s en chefs. De impact bij intimidatie, pesten en agressie ‘van binnen’ is echter groter dan bij dergelijk gedrag ‘van buiten’. Toch ligt bij veel organisaties het accent op de aanpak van lastige klanten of patiënten. Een lastiger punt voor veel or’s is de aanpak van ongewenste omgangsvormen door collega’s of chefs. Aan de bestuurder vragen maatregelen te treffen om medewerkers te beschermen tegen gevaar ‘van buiten’ is makkelijker dan beleid initiëren waarbij het gedrag van de werknemers zelf ter discussie staat.
Tot voor kort verplichtte de Arbowet arbeidsorganisaties beleid te voeren tegen seksuele intimidatie en agressie en geweld. De passage in de wet over agressie en geweld vond zijn oorsprong in de overvallen op banken, benzinestations en supermarkten. Per 1 januari 2007 is de Arbowet uitgebreid met een artikel over pesten op het werk. Pestgedrag is volgens de wet een vorm van psychosociale arbeidsbelasting die stress veroorzaakt op het werk. Werkgevers moeten werknemers dus ook expliciet beschermen tegen grensoverschrijdend gedrag ‘van binnen’. De wet definieert pesten als volgt: ‘Alle vormen van intimiderend gedrag met een structureel karakter van een of meerdere werknemers (collega’s, leidinggevenden), gericht tegen een werknemer of een groep van werknemers die zich niet kan of kunnen verdedigen tegen dit gedrag.’ In de Arbowet staat dat beleid inzake psychosociale arbeidsbelasting moet voldoen aan ‘de stand van de wetenschap’. De wetgever stelt doelen die werkgevers en werknemers samen moeten operationaliseren en vastleggen in arbocatalogi. Het nieuwe Arbobesluit geeft enkele richtlijnen: in het kader van de RI&E moet men risico’s op psychosociale arbeidsbelasting inventariseren en vervolgens terugdringen. Het voorlichten van werknemers over de pestproblematiek is een must.
De belangrijkste factor om pesten op het werk te voorkomen zijn betrokken en competente leidinggevenden. Als medewerkers conflicten toch op de man spelen of een zondebok zoeken voor zaken die mislopen, is het aan de leidinggevende om in te grijpen en te voorkomen dat er slachtoffers vallen. Tweede kritieke succesfactor is integratie van beleid op dit terrein in de reguliere bedrijfsprocessen. Naast de RI&E en de voorlichting gaat het onder andere om werving, selectie, straffen en belonen. Een slachtoffer overplaatsen geeft een verkeerd signaal evenals een notoire pestkop wegpromoveren. Tenslotte is een opvangstructuur voor slachtoffers onmisbaar.
