Tennet verwacht dat in 2030 tussen de 5 en 7 GW aan batterijvermogen economisch rendabel is in het elektriciteitssysteem. Dit is een bijstelling ten opzichte van eerdere ramingen. "Door de afbouw van conventioneel regelbaar vermogen en de sterke toename van de elektriciteitsvraag en weersafhankelijke invoeding, zal de vraag naar flexibiliteit na 2030 blijven toenemen." Scenario’s van Netbeheer Nederland verwachten dat in 2050 tussen de 14 en 27 GW aan grootschalig batterijvermogen op het elektriciteitsnet zal zijn aangesloten. Dat schrijft Tennet in een recente position-paper over de rol van batterijen in het elektriciteitssysteem.
Balans houden
Omdat traditionele energiebronnen plaatsmaken voor zon en wind, ontstaat er meer variatie in de beschikbaarheid van energie. "Daarom is er in het elektriciteitssysteem steeds meer flexibiliteit nodig om vraag en aanbod continu in balans te houden. Energieopslag speelt hierbij een cruciale rol. Want die batterijen kunnen snel op schommelingen reageren en slaan overtollige duurzame energie op om later terug te leveren. Zo helpen ze het systeem te balanceren, verminderen ze congestie en benutten ze duurzaam opgewekte energie beter."
Bufferen in batterijen
In eenvoudig Nederlands: als er teveel opwek uit zon en wind is, dan bufferen we dat in batterijen. En als de vraag groter is dan fossiel, zon en wind samen op dat specifieke moment kunnen leveren, dan maken we die buffers weer leeg. Als die batterijen aan het hoogspanningsnet hangen kunnen ze ook nog eens volop meedoen aan de internationale handel.
Conflicterende inzet
Wel waarschuwt Tennet, dat dit kan soms leiden tot conflicterende inzet en extra druk op het elektriciteitsnet. "Wanneer batterijen primair worden ingezet voor marktoptimalisatie, kunnen ze lokaal pieken verhogen. Deze onvoorspelbaarheid vormt een uitdaging voor de netbeheerder. Daarnaast kunnen batterijen bijdragen aan netbelasting wanneer ze collectief laden of ontladen, of reageren op marktprikkels die niet aansluiten bij de actuele systeembehoeften. Dit kan tot extra congestie leiden." Met tal van afspraken en contracten met partijen die batterijparken ontwikkelen, wil men dat zien te voorkomen.
Economische haalbaarheid onder druk
Verder staat volgens Tennet de economische haalbaarheid van batterijen in het Nederlandse elektriciteitssysteem onder druk. Het zou lastig blijken om een robuuste businesscase te realiseren. "Dit komt onder andere door de relatief hoge transportkosten in Nederland." Tennet vergelijkt de situatie graag met die in België en Duitsland, waar batterijen volledig zijn vrijgesteld van transportkosten. En in Duitsland worden ze deels gesubsidieerd. "Deze verschillen in tariefstructuur creëren een ongelijk speelveld binnen de Europese markt en maken Nederland minder aantrekkelijk voor de ontwikkeling en vestiging van grootschalige batterijopslag. In Nederland blijkt een rendabele businesscase vrijwel alleen mogelijk via het Tijdsduurgebonden Transportrecht (TDTR)-contract, dat gebruikmaakt van restruimte op het net."
Long duration storage
Naast kortdurige flexibiliteit groeit volgens Tennet ook de behoefte aan opslag voor langere perioden, het zogeheten Long Duration Energy Storage (LDES). Om onder LDES te vallen, moet energie langer dan acht uur kunnen worden opgeslagen, zo is althans in Engeland vastgesteld, waar inmiddels een selectieprocedure loopt. Joost Greunsven, marktanalist bij TenneT, benoemt diverse varianten: chemische, thermische, elektrochemische en mechanische opslag. Onder die laatste variant viel in de meest recente Monitor Leveringszekerheid een 27 GWh-project met perslucht in Groningen dat zelfs zo’n drie dagen energie zou kunnen leveren. Maar vanwege het faillissement van de initiatiefnemer viel dit project stil. “Die categorie zullen we dus in de komende monitor leveringszekerheid op nul zetten”, aldus Greunsven.
Dit is een aangepaste versie van een artikel dat eerder verscheen op Installatie Journaal.
