In dat licht is het relevant dat D66 en CDA op 2 december 2025 het onderhandelrapport Samen aan de slag voor een sterker Nederland presenteerden, met daarin voorstellen voor een crisiswet netcongestie en de invoering van een capaciteitsmarkt. Die maatregelen kunnen het systeem stabiliseren, maar vullen de behoefte aan langetermijnopslag niet in. Een capaciteitsmarkt houdt bestaande gascentrales langer in de markt en kan de bouw van nieuw gasvermogen stimuleren. Wat deze markt níet vanzelf doet, is investeringen in LDES uitlokken. Dat is precies de reden waarom er in het VK aanvullend op het bestaande capaciteitsmechanisme daar een extra LDES-stimulans wordt opgetuigd.
Intraday en multiday
Het is hierbij zinvol onderscheid te maken tussen intraday-opslag en multiday-opslag. Lithium-ion-batterijen zijn geschikt voor intraday-flexibiliteit (met een gegarandeerde capaciteit van pakweg 8 uur) en kunnen, gezien de kostendalingen en prestatieverbeteringen, waarschijnlijk een groot deel van die behoefte invullen. Multiday-opslag richt zich op de energievraag tijdens dunkelflautes en vraagt technologieën die grote vermogens langdurig kunnen leveren; met lithium-ion is dat niet te realiseren.
In het VK is bij het huidige LDES-programma dit onderscheid niet gemaakt. Het ontbreken van dat onderscheid in het Britse proces laat zien hoe dat tot discussies over minimale ontlaadduur leidt - batterijfabrikanten opteerden bijvoorbeeld voor 6 uur. Voor Nederland kan een gescheiden benadering duidelijkheid bieden, omdat intraday en multiday verschillende functies vervullen en daarom ook verschillende beleidsaanpakken vereisen.
Cap and Floor
Hoe werkt het nou bij onze Britse buren? Het VK werkt naast zijn capaciteitsmarkt aan een aanvullend LDES-steunmechanisme, omdat marktinkomsten voor LDES ontoereikend blijken. Ofgem (de Britse ACM) besluit in de zomer van 2026 welke LDES-projecten een cap-and-floor-stimulans krijgen en wat hun individuele cap- en floor-niveaus worden voor de volledige contractperiode. Die timing maakt het mogelijk voor Nederland om de Britse keuzes te analyseren voordat het eigen parameters vastlegt. Dat betekent echter niet dat Nederland nu niets kan doen. Door nu al te besluiten dat LDES onderdeel wordt van het systeem, ontstaat richting zonder dat de details worden vastgeklikt.
Crisiswet 'Netcongestie en Leveringszekerheid'
Een praktische route is om dit principebesluit op te nemen in een uitbreiding van de door CDA en D66 voorgestelde 'Crisiswet Netcongestie' tot een crisiswet 'Netcongestie en Leveringszekerheid', waarin LDES een expliciete plaats krijgt. Daarmee ontstaat een wettelijk kader waarin opslag wordt erkend als noodzakelijk onderdeel van de toekomstige energie-infrastructuur, terwijl de technische en economische invulling in 2026 kan worden afgestemd op de Britse ervaring.
De Monitor leveringszekerheid van TenneT onderstreept hoe noodzakelijk zo’n richting is. In die monitor wordt LDES in de komende editie opnieuw op nul gezet, omdat er geen projecten zijn met voldoende zekerheid. TenneT kan hierin niet sturen: de netbeheerder kan scenario’s uitwerken, maar beslist niet over de rol of omvang van LDES. TenneT geeft nadrukkelijk aan dat het op een politieke keuze wacht. Zolang die beslissing uitblijft, blijven de scenario’s voor lange-duur-opslag leeg en wordt de toekomstige flexibiliteit impliciet door gas ingevuld.
Voorspelbaar beleid om investeringen veilig te stellen
Grootschalige opslagprojecten zoals valmeer Delta21 vragen om voorspelbaar beleid, waarin tijdsduren, systeemrollen en waarderingsmechanismen vooraf duidelijk zijn vastgelegd. Zonder politieke keuzes over de plaats van LDES kunnen deze projecten geen stappen zetten richting investeringsbeslissingen, en kan TenneT ze niet structureel opnemen in de planning voor leveringszekerheid. Een helder kader helpt daarnaast Nederlandse technologieën die nog niet het vereiste technology-readiness-niveau (TRL) bereiken om financiering aan te trekken, waardoor zij eerder kunnen opschalen en toewerken naar grootschalige marktintroductie.
