Kaifa Technologies is een Chinees bedrijf uit Shenzhen, dat voor ongeveer een derde eigendom is van staatsbedrijf China Electronics Corporation. Kaifa is al sinds de introductie van de slimme meter in Nederland actief. Het bedrijf won, in samenwerking met IBM, de eerste aanbesteding voor slimme elektriciteitsmeters in 2013. Ook Itron en Landis+Gyr werden als leveranciers geselecteerd.
Leveranciersmodel
De slimme meter werd in eerste instantie noodzakelijk geacht om de geliberaliseerde energiemarkt te stroomlijnen. Na de splitsing van de oude geïntegreerde energiebedrijven in netbeheerders en energieleveranciers, kwam de administratie van overstappende klanten bij leveranciers te liggen (leveranciersmodel). Maar zij hadden weinig inzicht in de meterstanden. Een slimme meter, waarbij meterstanden vastgeklikt waren aan de daadwerkelijke datum, zou dit moeten versoepelen. Bij het doorgeven van de standen bij de oude ferrarismeter (draaischijf) zat vaak teveel tijd tussen de overstap en het doorgeven van de standen.
Later kwamen er nog meer doelstellingen bij, zoals energiebesparing. Slimme meters zouden leiden tot een beter energiebewustzijn en daardoor uiteindelijk tot minder gebruik. Het kabinet volgde hiermee tegelijkertijd de wens vanuit Europa.
Met de schakeloptie en de optie om te ‘dimmen’ op afstand, zouden energiebedrijven bovendien de mogelijkheid krijgen om storingen tegen te gaan en eventuele wanbetalers kunnen afsluiten.
Privacy en veiligheid
Maar al snel kwam er kritiek op deze functie vanuit onder meer consumentenorganisaties: dit zou de privacy kunnen schaden en een veiligheidslek kunnen creëren. Uit een onderzoek van TNO bleek ook dat hiermee mogelijke kwetsbaarheden in de energie-infrastructuur worden geïntroduceerd. Bijvoorbeeld doordat de meter gehackt kan worden. Toen de grootschalige uitrol van de slimme meter rond 2015 begon, was deze schakelfunctionaliteit daarom ook uit de slimme meter verwijderd.
Inmiddels zijn we toe aan een nieuwe lichting slimme meters, die nog beter in staat moet zijn om informatie te verstrekken over het decentrale net, waar warmtepompen, zonnepanelen en laadpalen het lokale elektriciteitsnet nog complexer maken.
DSMR 6
De eisen waar de nieuwe slimme meters (NextGen) aan moeten voldoen, staan beschreven in de Dutch Smart Meter Requirements (DSMR) 6. Een van de belangrijkste wijzigingen ten opzichte van de oude slimme meters is dat de nieuwe slimme meters modulair zijn. Zo heeft de slimme e-meter een meetgedeelte, een ‘gateway’, en in die ‘gateway’ is een zogeheten ‘app layer’ (stukje software) aangebracht.
Het idee hierachter is simpel: de ontwikkelingen rond communicatiestandaarden en software gaan veel harder dan de ontwikkelingen rond het echte meetgedeelte. Het zou zonde zijn om alle meters te moeten vervangen, als je eigenlijk alleen maar een nieuwe communicatiemodule wil plaatsen. Bijkomend voordeel: vervanging van de ‘gateway’ kan worden uitgevoerd door personeel dat minder hoge kwalificaties heeft dan monteurs die daadwerkelijk hele meters kunnen vervangen.
Artikel gaat verder onder de illustraties.
'App layer' en 'gateway'
Voor alle losse onderdelen van de slimme meters zijn aanbestedingen in de markt gezet door de gezamenlijke netbeheerders. Voor de ‘app layer’ is het Nederlandse Schuberg Philis geselecteerd; een opdracht met een maximale waarde van € 32 miljoen. Deze softwareontwikkelaar is op zijn beurt onderdeel van het Britse investeringsfonds Bridgepoint. De aanbesteding voor de ‘gateway’ is uitgezet, maar nog niet gegund. De deadline voor het indienen van offertes is 7 april 2026.
Voor het meetgedeelte van de slimme elektriciteitsmeter zijn in juni vier bedrijven geselecteerd. Kaifa en het Franse Sagemcom mogen nu aan de gang. Omdat Kaifa op de eerste plaats eindigde, krijgt dit bedrijf 60% van de opdracht en Sagemcom 40%. Het eveneens Chinese Hexing en het Sloveense Iskraemeco zitten in de zogeheten ‘wachtkamer’. Het gaat in zijn totaliteit om een opdracht van 8 miljoen meters voor een bedrag van € 592 miljoen (exclusief btw).
Dreigingsanalyses
Tweede Kamerleden vragen zich nu af of het wel slim is om een Chinese partij zo dicht op kritische data en energie-infrastructuur te zetten. Zo willen ze bijvoorbeeld weten of er specifieke dreigingsanalyses zijn voor mogelijke beïnvloeding van het energiesysteem (bijvoorbeeld verbruikscijfers manipuleren of storingen veroorzaken), wanneer apparaten in handen zijn van derde landen met potentiële tegenstellingen.
Ook energiedeskundigen als Dennis van der Meij en Henry Lootens maken zich zorgen. Zo schreef Van der Meij op LinkedIn dat hij vindt dat netbeheerders ‘Europese slimme meters’ moeten kopen. Lootens laat weten: “Het is niet goed te verklaren wat ze daar [bij de netbeheerders, red.] inkooptechnisch aan het doen zijn op dit moment.”
'Geen reden tot zorg'
Netbeheer Nederland laat echter weten dat er geen reden tot zorg is. Jinny Moe Soe Let, directeur Beleid en Communicatie Netbeheer Nederland, zei hierover op Radio 1: "Bij een slimme meter denken mensen aan het uitlezen van data en het communiceren met apparaten. Dat doet dit onderdeel niet. Het gaat om een module dat daadwerkelijk iets meet. Dat gebeurt op een digitale manier, maar de verzending van data en het communiceren met andere apparaten gebeurt niet via dit onderdeel. In dat opzicht is het risico heel beperkt."
Ook laat Netbeheer Nederland weten dat de gunning aan Kaifa door de Europese Commissie is beoordeeld. “Zij ziet geen signalen van oneerlijke concurrentie.”
