Waterstof kan veilig door de bestaande aardgasleidingen worden getransporteerd. Dat stelt Kiwa Technology, dat onderzoek deed naar de geschiktheid van aardgasdistributienetten voor waterstof. “Moderne varianten van PE en PVC, de materialen die het meest worden gebruikt voor leidingen in de huidige distributienetten, zijn geschikt gebleken voor het transport van pure waterstof”, legt Maurits Doelman, Consultant Gas Quality & Odorization bij Kiwa uit.
“Voor stalen leidingen bestaat bij het transport van waterstof een risico op waterstofverbrossing. Bij waterstofverbrossing kunnen de waterstofatomen onder drukvariaties bestaande scheurachtige defecten sneller laten groeien in vergelijking met aardgas. Of dit een reëel risico is, hangt af van de staalsoort, de samenstelling van het gas en de omstandigheden waarin getransporteerd wordt. Voor het distributienet is de verwachting dat dit bij 100% waterstof onder normale bedrijfscondities niet tot problemen zal leiden.”
Plannen Gasunie
Gasunie heeft als doel om op de langere termijn volledig over te gaan van aardgas op waterstof, zo staat te lezen op de website. Daarvoor zijn wel een aantal investeringen nodig, stelt het energiebedrijf: “De te gebruiken aardgasleidingen moeten worden geïnspecteerd, gereinigd en ontkoppeld van het aardgasnetwerk; afsluiterstations moeten worden verwijderd; producenten en industrieën worden aangesloten en er worden connecties gemaakt met locaties voor opslag, import, export en een waterstofnetwerk op zee.”
Voor het zover is, kan bijmengen van waterstof een startpunt zijn. Doelman: “Het bijmengen van waterstof in aardgas is zeker mogelijk. Diverse studies en onderzoeks- en praktijkprojecten tonen aan dat het bijmengen van maximaal 20% waterstof in aardgas volledig haalbaar is, niet alleen voor gasdistributie, maar ook voor het merendeel van de bestaande gastoestellen.”
H₂-ready
Om aan te kunnen tonen dat gasapparaten betrouwbaar kunnen werken op aardgas tot 20 vol% waterstof (volumeprocent) is de term ‘H₂-ready’ in het leven geroepen. Doelman: “Kiwa verstrekt sinds 2022 het H₂-ready-keurmerk voor dergelijke gastoestellen. Met dit keurmerk kunnen fabrikanten laten zien dat hun toestel gecertificeerd is tot 20% waterstofbijmenging in aardgas. Vanwege het nog ontbreken van een Europese norm hebben we hier zelf testen voor ontwikkeld.”
Fabrikanten mogen een product voorzien van Kiwa’s keurmerk 20% Hydrogen Ready als Kiwa een GAR-certificaat en een producttoezichtcontract heeft afgegeven en als de fabrikant de tests heeft uitgevoerd die zijn gespecificeerd in de additionele keurmerkeisen voor een 20% H₂-mix. Het gaat hier dus om 20% H₂-ready, waterstofbijmenging, en niet om 100% H₂-ready. Dat is voor consumenten niet altijd even duidelijk.
Duitsland vs. Nederland
Het H₂-ready-keurmerk is vooralsnog vooral voor de Duitse markt belangrijk. “Duitsland heeft daadwerkelijk plannen om een percentage – tot maximaal 20% waterstof – bij te mengen. Daar wordt fabrikanten gevraagd nieuwe gasketels te voorzien van een H₂-ready-keurmerk dat aangeeft dat de toestellen hiervoor geschikt zijn.”
Nederland heeft vooralsnog geen concrete plannen om een waterstofbijmenging toe te passen. “Hier geeft men er de voorkeur aan om – als de tijd er rijp voor is – meteen naar 100% waterstof te gaan. Voor 100% H₂-ready gastoestellen zijn er wél aanpassingen nodig. Fabrikanten zijn daarom nu al bezig met het ontwikkelen van speciale waterstofketels, maar ook met ombouwkits voor bestaande aardgastoestellen.”
Fabrikanten
Het loopt nog niet storm, maar fabrikanten investeren zeker in waterstofvarianten. Fabrikant Wolf gaat op haar website dieper in op de betekenis van H₂-ready-certificering. “Het betekent over het algemeen dat een apparaat geschikt is voor gebruik met een mengsel van aardgas en waterstof. De norm, ingevoerd door de Duitse Technische en Wetenschappelijke Vereniging voor Gas en Water (DVGW), garandeert dat een gasverwarmingssysteem werkt met een mengsel met tot 20% waterstof."
Volgens de fabrikant geeft dit de consument de zekerheid dat het verwarmingssysteem niet alleen voldoet aan de huidige normen, "maar ook toekomstbestendig is met het oog op de energietransitie". De fabrikant heeft zijn toestellen volgens de H₂-ready-specificaties gecertificeerd, zonder dat er een ombouw nodig is. Met andere woorden: ze zijn technisch voorbereid op het gebruik van waterstof. Ondertussen wordt gewerkt aan gasketels die kunnen draaien op 100% waterstof.
Geschikt voor bijmenging
Remeha schrijft op haar website dat alle cv-ketels nu al geschikt zijn om 20% waterstof bij te mengen. 100% waterstofgestookte cv-ketels passen ze toe in pilotprojecten, zodat ze in de toekomst een commerciële 100% H₂-ready cv-ketel op de markt kunnen brengen.
Uit proeven blijkt dat veel ketels uit het assortiment van ATAG, Bekaert Heating, Viessmann, Nefit Bosch en Intergas eveneens geschikt zijn voor bijmenging. Daarnaast zijn ook deze fabrikanten allemaal bezig met de ontwikkeling van waterstofketels die op 100% waterstof kunnen branden. Nefit Bosch geeft op haar website aan dat het de afgelopen jaren in meerdere projecten waterstofketels heeft toegepast, zoals een waterstofproject in Uithoorn en diverse projecten in het buitenland.
Sinds 2017 hebben de R&D-afdelingen in Deventer en Worcester (VK) aan deze innovatie gewerkt. Het bijzondere aan het toestel van Nefit Bosch is dat hij H₂-ready is: klaar voor waterstof. Het toestel kan binnen een uur worden omgezet van aardgas naar 100% waterstof, beweert de fabrikant. Het geheim zit hem onder andere in de speciale brander, het gasblok, de ventilator en de elektronica.
Ombouwsets
De nieuwe generatie gasketels van Vaillant is eveneens geschikt voor gebruik van maximaal 20% waterstof. De fabrikant geeft aan dat deze toestellen in de toekomst kunnen worden omgebouwd om te functioneren op 100% waterstof. Het ontwikkelt hiervoor ombouwsets die bestaan uit gasstroomcomponenten en regelelementen. Het ombouwen van de condensatieketel met de ombouwset vergt volgens de fabrikant evenveel tijd als regulier onderhoud, maar moet door een vakman die een aanvullende training heeft gevolgd, worden doorgevoerd.
Deze fabrikantenlijst is allesbehalve compleet, maar uit het bovenstaande blijkt dat fabrikanten zo transparant mogelijk proberen te zijn over waartoe hun toestellen in staat zijn. H₂-ready betekent doorgaans dat bijmenging mogelijk is.
H₂-ready ketel in Nederland eigenlijk nog niet nodig
Moet je nu al een ketel met H₂-ready-label aanschaffen als je oude cv-ketel moet worden vervangen? Zoals eerder in dit artikel beschreven tonen diverse studies en projecten aan dat het bijmengen van maximaal 20% waterstof in aardgas volledig haalbaar is voor het merendeel van de bestaande gastoestellen.
Daarnaast heeft Nederland vooralsnog geen concrete plannen om een waterstofbijmenging toe te passen. Gelet op de huidige waterstofontwikkelingen is het niet waarschijnlijk dat een H₂-ready ketel in Nederland in de nabije toekomst nodig zal zijn voor het stoken op waterstof. Tegen de tijd dat een nu geplaatste ketel daadwerkelijk op waterstof zou moeten draaien, is deze waarschijnlijk al voorbij zijn economische levensduur.
